Ứng dụng nhà màng và tưới nhỏ giọt chính xác giúp tối ưu nguồn nước, tăng năng suất dưa lưới và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu vùng khô hạn.

Làm chủ kỹ thuật trong nhà màng

Giữa cái nắng gắt đặc trưng của vùng đất khô hạn, trang trại dưa lưới Sông Ông tại thôn Trà Giang, xã Lâm Sơn, tỉnh Khánh Hòa vẫn giữ được màu xanh mướt. Không khí thu hoạch tại đây đang diễn ra khẩn trương để kịp đóng gói, vận chuyển cung ứng cho thị trường chợ đầu mối Thủ Đức, TP.HCM.

Mô hình trồng dưa lưới công nghệ cao của trang trại dưa lưới Sông Ông. Ảnh: KS.

Dẫn chúng tôi đi qua những dãy nhà màng thẳng tắp, anh Đặng Ngọc Tiến, cán bộ phụ trách kỹ thuật mảng dưa lưới của Sông Ông cho biết, toàn bộ trang trại có quy mô hơn 8.000 m² với 8 nhà màng chuyên canh các giống dưa lưới chất lượng cao như Đế Mật, Dưa vàng VA74, Hoàng Long và Hami.

Thời gian canh tác mỗi lứa dưa kéo dài từ 60-70 ngày. Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chăm sóc, năng suất dưa lưới tại đây đạt trung bình trên 5 tấn/1.000 m², trọng lượng mỗi quả dao động khoảng 1,8-2 kg. Tiêu chuẩn thu hoạch cũng được kiểm soát khắt khe, chỉ những quả đạt độ ngọt từ 14 độ Brix trở lên mới được cắt bán. Nhờ đó, tỷ lệ dưa đạt tiêu chuẩn loại 1 xuất bán ra thị trường luôn duy trì ở mức trên 80%.

Theo anh Tiến, dưa lưới là cây trồng đặc thù, bắt buộc phải canh tác hoàn toàn trong nhà màng để cách ly sâu bệnh, hạn chế tác động bất lợi của thời tiết bên ngoài. Hiệu quả mô hình dựa trên hệ thống tưới nhỏ giọt châm phân tự động. Phân bón hòa tan cùng nước tưới được dẫn qua hệ thống đường ống châm trực tiếp đến từng bầu cây theo định lượng chuẩn xác.

Bên cạnh đó, trang trại lắp đặt hệ thống cảm biến đo nhiệt độ, độ ẩm và các thiết bị đo lường tự động tại khu vực pha chế dinh dưỡng. Nhờ dữ liệu điều khiển chính xác, cây trồng hấp thu tối đa dưỡng chất, đồng thời giảm đáng kể chi phí nhân công. Hiện trung bình 1 sào (1.000 m²) chỉ cần đúng 1 lao động đảm nhận công đoạn chăm sóc, xuyên suốt từ lúc xuống giống cho đến khi thu hoạch.

Mô hình trồng dưa lưới này mang lại hiệu quả kinh tế cao, không chỉ về năng suất mà còn chất lượng quả. Ảnh: KS.

Đặc biệt, tại vùng đất Lâm Sơn vốn thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu nước canh tác, công nghệ tưới tiết kiệm đã giải quyết triệt để bài toán khan hiếm tài nguyên. Việc phân bổ lượng nước tưới theo từng ca với định lượng vừa đủ giúp đất giữ độ ẩm tối ưu mà không gây lãng phí. Mặc dù chi phí đầu tư hệ thống nhỏ giọt ban đầu dao động khoảng 100 triệu đồng/1.000 m², nhưng với tuổi thọ vận hành từ 3-4 năm, đây là khoản đầu tư mang lại hiệu quả lâu dài và bền vững.

Chuyển giao tiến bộ, nâng tầm giá trị

Hiệu quả thực tế tại trang trại Sông Ông đã khẳng định tính vượt trội của các giải pháp kỹ thuật do Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố nghiên cứu và chuyển giao vào sản xuất thời gian qua.

Tiến sĩ Phan Công Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố chia sẻ, trong 3 năm qua, Viện đã tập trung nghiên cứu, hoàn thiện quy trình canh tác dưa lưới ứng dụng công nghệ cao, sau đó phối hợp cùng chính quyền địa phương và các doanh nghiệp chuyển giao rộng rãi cho người dân.

Việc trang trại áp dụng tưới nhỏ giọt chính xác giúp tối ưu nguồn nước, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu vùng khô hạn. Ảnh: KS.

Quy trình này giải quyết đồng bộ từ khâu lựa chọn các giống dưa phù hợp với điều kiện khí hậu canh tác trong nhà màng tại khu vực Nam Khánh Hòa. Đặc biệt, Viện chú trọng đưa vào giải pháp kỹ thuật canh tác sử dụng gốc ghép để nâng cao sức đề kháng cho cây, kết hợp với việc xây dựng chế độ dinh dưỡng, kỹ thuật tưới nước chính xác và xác định khung thời gian, thời vụ thu hoạch tối ưu cho từng giống dưa lưới khác nhau.

Việc tích hợp công nghệ IoT vào sản xuất cho phép người trồng theo dõi sát sao các chỉ tiêu nhiệt độ, ẩm độ không khí trong nhà màng cũng như độ ẩm và hàm lượng dinh dưỡng trong đất thông qua hệ thống giám sát tự động. Khi phát hiện biến động bất thường, kỹ sư và người trồng có thể điều chỉnh ngay chế độ dinh dưỡng cho phù hợp, giúp cây dưa luôn sinh trưởng trong điều kiện tối ưu và giảm thiểu rủi ro thiên tai, thời tiết.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát chính xác lượng phân bón qua hệ thống tưới nhỏ giọt không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón mà còn giảm rò rỉ, tiết kiệm chi phí vật tư. Cơ chế giám sát chặt chẽ còn giúp quản lý tối đa các đối tượng dịch hại, hạn chế đến mức tối thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, hướng đến quy trình sản xuất an toàn và tăng hiệu quả trên từng đơn vị diện tích.

Kết quả thực nghiệm và nhân rộng cho thấy, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ cao giúp cây dưa lưới phát triển đồng đều, trái đạt mẫu mã đẹp, kích thước chuẩn và nâng cao tỷ lệ quả loại 1 rõ rệt. Tính chung toàn quy trình, năng suất cây trồng tăng từ 10-15%, trong khi hiệu quả kinh tế mang lại cao hơn trên 20% so với phương thức canh tác truyền thống.

Sự chủ động ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm và kiểm soát môi trường nhà màng không chỉ giúp các trang trại nâng cao năng suất, mà còn mở ra hướng đi thích ứng bền vững với biến đổi khí hậu cho ngành nông nghiệp địa phương.

                                                                                            Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/