Một ngày trung tuần tháng 4 đầy nắng, chúng tôi theo chân những nông dân làm nông nghiệp hữu cơ đến tham quan Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố - thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Mục đích của bà con nông dân là để được các nhà khoa học hướng dẫn cách tiếp cận với khoa học công nghệ, nông nghiệp chất lượng cao...

Nơi chắp cánh cho hàng nghìn nông dân bay trên bầu trời công nghệ

Vừa bước vào khuôn viên của Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố (thường gọi là Viện Nha Hố, nằm trên địa bàn phường Đô Vinh, tỉnh Khánh Hòa, trước đây là huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận cũ), chúng tôi đã cảm nhận được sự thanh bình, không khí trong lành bên những vườn nho, táo và những cánh đồng rộng lớn sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ…

Cán bộ Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố đang làm việc. Ảnh: PV

Với bà con nông dân, hơn 80 năm qua, Viện Nha Hố là cơ quan nghiên cứu khoa học nông nghiệp, là nơi chắp cánh, giúp cho hàng nghìn nông dân trên mọi miền đất nước phát triển kinh tế.

Các nhà khoa học của Viện Nha Hố đã "hoá thân" thành những nông dân thứ thiệt, cùng phơi mình dưới nắng nóng và nắm tay, dắt bà con nông dân bước vào chân trời khoa học.

Hội Nông dân Khánh Hòa ký kết thỏa thuận hợp tác phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Nhờ đó, đã giúp hàng nghìn nông dân chân đất tiếp cận được công nghệ hiện đại, cho ra những nông sản ngon, giúp người dân phát triển kinh tế…

Theo ghi nhận của phóng viên Dân Việt, trong khuôn viên rộng lớn của Viện Nha Hố là những cánh đồng nho, táo, bắp(ngô)… rộng bạt ngàn.

Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố cho biết, nhiệm vụ chính của viện là nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ để phục vụ phát triển nông nghiệp, đặc biệt là tại các vùng có khí hậu bán khô hạn.

Đây cũng là nơi nghiên cứu và chọn tạo giống, tập trung bảo tồn nguồn gen và chọn tạo các loại giống cây trồng năng suất cao, chịu hạn tốt như cây bông vải, nho, táo, lúa, bắp, và các loại cây dược liệu.

Cán bộ Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố đang khảo sát tại 1 vườn táo. Ảnh: PV

Cùng với đó là ứng dụng công nghệ cao, triển khai các kỹ thuật canh tác tiên tiến, công nghệ sinh học và quy trình bảo vệ thực vật nhằm nâng cao giá trị nông sản tại vùng duyên hải Nam Trung Bộ.

Một trong những đề tài khoa học và công nghệ cấp Quốc gia mới đây là công trình “Nghiên cứu chọn tạo giống nho ăn tươi và chế biến có khả năng chống chịu bệnh thán thư cho vùng khô hạn”.

Đề tài khoa học này trước đó vào tháng 10/2025, đã được Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt. Đề tài thuộc chương trình phát triển nghiên cứu, sản xuất giống phục vụ cơ cấu lại ngành nông nghiệp giai đoạn 2021-2030, bắt đầu thực hiện trong kế hoạch năm 2025.

Cùng với đó là công trình nghiên cứu khoa học thành công được nhiều nông dân không ngớt lời khen là công trình phục tráng giống khoai lang Từ Tâm đã bị mất giống hơn 20 năm qua, tại thôn Từ Tâm và thôn Thành Tín, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa (địa phận xã Phước Hải, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận trước đây).

Chăm sóc vườn nho ở Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố. Ảnh: PV

Nông dân Châu Minh Lâu, Chi Hội trưởng chi hội nông dân thôn Thành Tín, xã Ninh Phước cho biết, rẫy khoai lang hơn 4 sào nhà ông trồng theo tiêu chuẩn an toàn bên đồi cát. Nhờ các nhà khoa học ở Viện Nha Hố phục tráng giống khoai lang đã mất giống hơn 20 năm qua, nên hôm nay bà con vùng này mới trồng lại được.

Theo lời ông Châu Minh Lâu, sau Tết Bính Ngọ vừa qua, bà con đã thu hoạch lại mùa khoai lang đầu tiên. Khoai bán được giá nên bà con nông dân trong vùng rất mừng và ghi nhận công lao to lớn của các nhà khoa học của Viện Nha Hố.

Ông Châu Minh Lâu cho hay, cách đây mấy tháng, hay tin giống khoai lang Từ Tâm được phục tráng lại thành công, cho khả năng sinh trưởng tốt, năng suất cao nên đã có 3 hộ dân thôn Thành Tín cùng gia đình ông đến Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố, xin lấy giống về và bắt đầu trồng lại được hơn 1 tháng nay.

Việc trồng khoai lang lại lần này, bà con đều tuân thủ nghiêm theo kỹ thuật, cách chăm sóc và những hướng dẫn của các nhà khoa học ở Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố.

Tiến sỹ Phan Công Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố( trái), đang trò chuyện với ông Châu Minh Lâu, Chi Hội trưởng chi hội nông dân thôn Thành Tín, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa, trên rẫy khoai lang. Ảnh: PV

Các nhà khoa học cùng "phơi nắng" với nông dân trên những cánh

Dẫn chúng tôi tham quan những vườn nho, táo trồng theo tiêu chuẩn hữu cơ và tưới nước tự động nằm trong khuôn viên của Viện, Tiến sỹ Phan Công Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố cho biết, thời gian qua, Viện đã mở hàng trăm khoá tập huấn tư vấn kỹ thuật và đào tạo cho nông dân và các tổ chức về quy trình sản xuất và kinh doanh các loại hạt giống, cây giống chất lượng cao.

Cùng với đó là các cuộc khảo nghiệm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và phân tích các mẫu đất, nước.

Ngoài ra, Viện còn có lịch sử lâu đời gắn liền với việc cải thiện tầm vóc bò địa phương và xây dựng đồng cỏ chăn nuôi trong các giai đoạn trước đây.

Theo Tiến sỹ Phan Công Kiên, chính cái nắng nóng đặc trưng của vùng đất này đã giúp các nhà khoa học dày công nghiên cứu mới giúp được bà con có được những cánh đồng nho, táo, măng tây… nổi tiếng khắp vùng miền trong nhiều năm qua. Vùng đất này là ‘cửa ngõ’ để bà con nông dân tiếp cận với nông nghiệp công nghệ cao, khoa học công nghệ tiên tiến…

Tiến sỹ Phan Công Kiên và giống bắp lai(ngô) tại Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố. Ảnh: PV

Bên một góc vườn táo dưới nắng nóng, đưa tay lau những giọt mồ hôi, Tiến sỹ Phan Công Kiên tâm sự, với những cán bộ làm công tác nghiên cứu khoa học trên lĩnh vực nông nghiệp tại địa bàn có khí hậu khá khắc nghiệt của vùng khô hạn Nam Trung bộ, bản thân ông luôn tâm niệm, không chỉ là mang khoa học, kỹ thuật, công nghệ đến cho người nông dân mà là sự dấn thân bám rễ cùng sát cánh với bà con nông dân.

“Các nhà khoa học luôn kề bên giúp nông dân thay đổi tư duy, áp dụng các giống mới, các tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiết vào sản xuất giúp người nông dân nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế ổn định, bền vững. Nhà khoa học trên lĩnh vực nông nghiệp không chỉ làm việc trong phòng thí nghiệm mà coi ruộng đồng, nương rẫy là ‘phòng thí nghiệm thực tế’.

Từ thực tế sản xuất, sẽ thấu hiểu sự khắc nghiệt của thời tiết, nỗi lo âu của nông dân khi mất mùa, từ đó tìm ra những giải pháp cụ thể về giống, quy trình kỹ thuật canh tác, quy trình công nghệ phù hợp cho từng cây trồng, cho từng vùng sản xuất...”, Tiến sỹ Phan Công Kiên chia sẻ.

Du khách tham quan vườn táo tại Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố. Ảnh: PV

Cũng theo Tiến sỹ Kiên, sự hạnh phúc lớn nhất của nhà khoa học là thấy các giống cây trồng mới, các tiến bộ kỹ thuật là sản phẩm của các công trình nghiên cứu do bản thân và đồng nghiệp là tác giả được chuyển giao. Nhân rộng các giống mới vào sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao, giúp nông dân không chỉ thoát nghèo mà còn làm giàu ngay trên mảnh đất khó khăn là điều hạnh phúc nhất.

Với bản thân ông, trong thời gian qua việc tuyển chọn và chuyển giao vào sản xuất các giống cây trồng mới (nho, táo,…) có tiềm năng năng suất, chất lượng cao, thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu.

Cụ thể là các giống cây trồng bản địa có nguồn gen quý tại địa phương được phục tráng và phát triển vào sản xuất như: khoai lang Từ Tâm, bắp nếp bản địa Bác Ái, tỏi Phan Rang.

Điều mà Tiến sỹ Phan Công Kiên thấy rất có lợi cho bà con nông dân là quy trình canh tác ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, từ nhà màng, nhà lưới, hệ thống tưới nước tiết kiệm, ứng dụng IoT trong tưới và quản lý dinh dưỡng, quản lý dịch hại tổng hợp…

Quy trình này đã được bà con nông dân, doanh nghiệp tiếp nhận áp dụng vào sản xuất đã nâng cao thu nhập trên đơn vị diện tích, ổn định cuộc sống.

“Thay đổi tư duy từ ‘sản xuất’ sang ‘kinh tế nông nghiệp’, các nhà khoa học của Viện Nha Hố giúp nông dân hiểu rằng khoa học kỹ thuật giúp giảm chi phí, tăng năng suất và tạo ra sản phẩm nông sản chất lượng cao.

Bên cạnh đó, khuyến khích nông dân tư duy bền vững, bảo vệ môi trường, canh tác an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, tuần hoàn, thay vì chỉ chạy theo năng suất, sản lượng…”, Tiến sỹ Phan Công Kiên chia sẻ.

Du khách tham quan vườn táo tại Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố. Ảnh: PV

Viện Nha Hố – Điểm đến học hỏi về nông nghiệp công nghệ cao

Năm 2025, Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố triển khai 17 nhiệm vụ khoa học công nghệ phục vụ sản xuất nông nghiệp vùng duyên hải Nam Trung Bộ, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thích ứng biến đổi khí hậu. Viện đã chọn tạo, công bố 5 giống cây trồng mới, đồng thời đăng ký bảo hộ nhiều giống nho, táo, tỏi, hành và nha đam.

Cùng với nghiên cứu giống, Viện phát triển các quy trình canh tác hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, công nghệ thông minh trong sản xuất, đồng thời phối hợp đối tác South Korea triển khai mô hình trồng sâm trong container thông minh bước đầu cho kết quả khả quan.

Không chỉ là trung tâm nghiên cứu, Viện Nha Hố còn là địa chỉ tham quan, học tập của sinh viên, du khách và nông dân về mô hình thực nghiệm, lai tạo giống và nông nghiệp công nghệ cao. Tiền thân từ năm 1938, nơi đây đã trở thành một trong những cái nôi khoa học nông nghiệp gắn với vùng đất Panduranga xưa.

                                                                                                                                Nguồn: https://danviet.vn/